Saki

Saki to malownicza wieś położona w gminie Kleszczele, w powiecie hajnowskim, województwie podlaskim. Usytuowana jest przy drodze krajowej nr 66, w otoczeniu lasów i łąk, co czyni ją atrakcyjnym miejscem dla miłośników przyrody i spokojnego wypoczynku.

Historia wsi Saki sięga XV wieku, kiedy to została osadzona jako wieś bojarów putnych zamku bielskiego. Z biegiem czasu podzieliła się na dwie części: jedna należała do drobnej szlachty, potomków dawnych bojarów, druga zaś była wsią chłopską.

We wsi znajduje się drewniana cerkiew prawosławna pw. św. Dymitra Sołuńskiego z końca XVIII wieku, rozbudowana w 1959 roku. Jej historia jest ściśle związana z cudowną ikoną św. Dymitra Sołuńskiego. Zgodnie z miejscowym przekazem, pierwszą kapliczkę, a następnie cerkiew, postawiono w miejscu, gdzie obudził się mieszkaniec jednej z pobliskich wsi, wcześniej wzięty do niewoli tureckiej, wraz z ikoną św. Dymitra. Pierwsza cerkiew najprawdopodobniej uległa zniszczeniu w wyniku pożaru.

Mieszkańcy sołectwa Saki co roku obchodzą obrzęd ludowy, tzw. Busłowa łapa.

Busłowa łapa (czyli bociania łapa) to dawny słowiański obrzęd ludowy, pochodzący głównie z terenów Polesia i Białorusi, związany z powrotem bocianów na wiosnę. Miał charakter magiczno-zabawowy, a jego celem było przyciągnięcie szczęścia, płodności i urodzaju – ponieważ bocian był uznawany za ptaka przynoszącego błogosławieństwo i nowe życie.

Opis obrzędu „busłowa łapa” (bociania łapa):

1. Czas obrzędu:

- Odbywał się na wiosnę, zazwyczaj w marcu lub kwietniu, kiedy bociany wracały z ciepłych krajów.

2. Znaczenie bociana:

- Bocian (w gwarze: „busoł”) był uważany za ptaka szczęścia, dobrobytu i opiekuna domostwa.

- Wierzono, że tam, gdzie bocian założy gniazdo, będzie szczęście, zdrowie i zgoda.

3. Przebieg obrzędu:

- Dzieci i młodzież przygotowywały tzw. busłową łapę – była to symboliczna zabawa:

  • Zakładano specjalne konstrukcje z patyków lub sznurków w taki sposób, by „złapać” wracającego bociana – oczywiście symbolicznie, nie naprawdę.

- Często śpiewano przy tym piosenki powitalne dla bociana, np.:
„Busieł, busieł, прынясі нам лета, каб здароўе было, каб пшаніца ўрадзіла.”
(„Bocianie, bocianie, przynieś nam lato, zdrowie i urodzaj na pszenicę.”)

4. Symbolika „łapy”:

- Busłowa łapa mogła też oznaczać ślady bociana na ziemi, które dzieci próbowały „złapać” lub odcisnąć.

- Czasem łapę rysowano kredą na drzwiach, progach lub ścianach – jako znak ochronny dla domu.

5. Funkcja społeczna i wychowawcza:

- Był to też sposób na uczenie dzieci szacunku dla przyrody i wprowadzenie ich w cykl życia wsi.

- Obrzęd łączył elementy wiary ludowej, magii i zabawy.

 

Powrót na początek strony