Toporki

Toporki to niewielka wieś w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim, w gminie Kleszczele.

Pierwsze ślady osadnictwa w tym rejonie znajdują się właśnie w Toporkach, co świadczy o ich długiej historii .

Wieś historycznie związana była z rodem Radziwiłłów. Dziś zachowuje bogatą tradycję ludową, zwłaszcza obrzęd żniwny znany jako Perepelica. "Perepelica" to symboliczny ostatni skoszony snop zboża, dekorowany przy akompaniamencie żniwnych pieśni, będący częścią wspólnej zabawy i świętowania zakończenia żniw.

Toporki były znanym ośrodkiem plecionkarstwa, w którym całe rodziny zajmowały się wyrobem przedmiotów ze słomy. W latach 60. i 70. XX wieku wyroby te cieszyły się dużym zainteresowaniem w Europie Zachodniej, szczególnie w Niemczech. Zamówienia były realizowane przez Cepelię i eksportowane na Zachód, co przyczyniło się do poprawy sytuacji materialnej mieszkańców.

Prawosławni mieszkańcy wsi Toporki należą do parafii św. Dymitra w Sakach, natomiast wierni Kościoła rzymskokatolickiego do parafii św. Zygmunta w Kleszczelach.

Toporki to spokojne miejsce idealne dla miłośników tradycji, kultury, rowerowych wycieczek i agroturystycznego klimatu. Z pewnością spodoba się każdemu, kto szuka autentycznego kontaktu z podlaską wsią.

Co warto zobaczyć?

  • Perepelica – tradycyjny obrzęd żniw: dekorowani ostatniego snopa zboża, śpiewy żniwiarzy, kwieciste dekoracje – zwyczaj wykonywany obecnie podczas corocznych warsztatów, przyciągający turystów i mieszkańców.
  • Etnograficzny Szlak Rowerowy Gminy Kleszczele – pętla łącząca wsie Toporki, Saki, Dasze i Dobrowoda. Idealna trasa by poznać lokalną kulturę i przyrodę regionu.
  • W sąsiedniej wsi Saki można zobaczyć zabytkową cerkiew pw. św. Dymitra oraz klasztor prawosławny – warte odwiedzenia miejscowości podczas wycieczki po gminie.

W sołectwie Toporki mieszkańcy po dzień dzisiejszy kultywują obrzęd ludowy tzw. perypelicę.

Perepyłycia (pisana też jako perypylica, przepiórka) to dawny obrzęd ludowy związany z zakończeniem żniw. Wywodzi się z kultu agrarnego, w którym wielką wagę przywiązywano do cyklu przyrody, zbiorów i urodzaju.

Opis obrzędu perypylicy:

1. Czas i miejsce:

- Odbywała się na zakończenie żniw, czyli wtedy, gdy na polu zostawało już tylko kilka kłosów.

- Miejsce obrzędu to pole zbożowe – symboliczne centrum pracy i plonów.

2. Symbolika ostatnich kłosów:

- Ostatnie niezżęte kłosy zostawiano na polu i związywano w snopek – często w kształt ptaka, np. przepiórki, stąd nazwa obrzędu.

- Ten snopek nazywano perepyłycią, baba, przepiórka, broda lub końcówka – zależnie od regionu.

- Wierzono, że mieszka w nim duch urodzaju, więc należało się z nim odpowiednio pożegnać.

3. Przebieg obrzędu:

- Kobiety (żniwiarki) wiły z kłosów ozdobny wieniec żniwny i śpiewały przy tym pieśni ludowe, często z refrenem: „Oj żniwa żniwa, perepyłycia!”

- Ostatni snopek wynoszono z pola z wielką czcią – czasem na głowie najstarszej żniwiarki lub gospodyni.

- Wieniec przynoszono do dworu lub domu gospodarza, gdzie odbywało się symboliczne zakończenie pracy, podziękowania i uczta.

4. Znaczenie obrzędu:

- Perepyłycia była podziękowaniem za plony i prośbą o urodzaj w przyszłym roku.

- Symbolizowała też szacunek dla ziemi i sił przyrody – ostatnie kłosy pozostawiano, by „ziemia mogła odpocząć”.

 

 

Powrót na początek strony